Tagged Ooteoote

Vertaald: Landscape with Blood and Boondocks

Voor het Vertaallab van Ooteoote heb ik me gewaagd aan het gedicht Landscape with Blood and Boondocks van Lynn Melnick.

Hieronder lees je eerst het originele gedacht, dan mijn vertaling.


Landscape with Blood and Boondocks 

All the cats compass out at night to verify
my homelessness though you can’t

expect me to claw for food while most everyone else is sleeping.
I’ll just as soon not eat.

I don’t want anyone to keep me.

I’m a set of round, ridiculous things.
I talk claptrap in this lush

summer land of boondocks

(I thumb into somebody’s car into somebody’s car

into somebody’s car and then we see if we can prove
that every search for my body ends tragically.

It was a lie about forming art from despair)

and you point out plume I don’t care about

over the rocks and ruffled around the blood I’ve lost.

I am thirteen before I know that ants can nest
in a log, fourteen before I know

that the reproductives have wings.

Under stag lights I dance for my dinner.
And everywhere I wander the cats scratch my legs.

I can’t stay here. It’s over, it was always over,
there was never going to be a miracle

that would keep me green.


Landschap met Bloed en Wildernis

 Alle katten trekken ‘s nachts rond om na te gaan
of ik dakloos ben maar jij kunt niet

verwachten dat ik naar voedsel klauw terwijl de meeste anderen slapen.
Ik eet net zo lief niet.

Ik wil niet dat iemand me houdt.

Ik ben een stel ronduit bespottelijke dingen.
Ik praat poep in dit weelderig

zomerland van een wildernis

(Ik lift mee in iemands auto in iemands auto

in iemands auto en dan zien we of we kunnen aantonen
dat elke zoektocht naar mijn lichaam tragisch eindigt.

Het was een leugen over kunst scheppen uit wanhoop)

en jij wijst pluimen aan die me koud laten

boven de rotsen en opgeschud rond het bloed dat ik verloor.

Ik ben dertien voor ik weet dat mieren nesten kunnen bouwen
in een houtblok, veertien voor ik weet

dat de vruchtbaren vleugels hebben.

Onder rode lampen dans ik voor mijn maaltijd.
En waar ik ook dwaal, krabben de katten aan mijn benen.

Ik kan hier niet blijven. Het is voorbij, het was altijd al voorbij,
er zou nooit een wonder komen

dat me groen zou houden.

Vertaald: Pâques van Pascal Riou

Vertalen is meer dan woordje wisselen. Dat kun je zelf ervaren op de literaire website Ooteoote.  Want daar lees je in de serie Vertaallab werk van buitenlandse dichters en schrijvers, en ook een oproep om dat werk te vertalen. Dat heb ik geprobeerd met het gedicht ‘Pâques’ van Pascal Riou.

Hieronder lees je het originele gedicht, mijn vertaling en de moeilijkheden die ik bij het vertalen ben tegengekomen.

Pâques

à François Cheng

L’herbe, ici, a bien été foulée ;
quelqu’un aura donc marché dans le jardin ;
et tant l’herbe est courbée
il semble qu’il y ait même dormi, respiré.

Avec le jour l’herbe, vite, se redressera.
Peu seront arrêtés par le corps enfui
et son passage s’effacera
comme montent dans le ciel d’été
les nuées tendres d’après la pluie.

Tu regardes la verse des herbes :
le ciel, ce matin, et la terre
sont désormais plus vastes
que l’immense et magnifique oubli.
Certains le savent ou bien plutôt le vivent
d’âge en âge—
ce qui meut le sourire comme les étoiles
n’est rien que sa trace :
herbe courbée, relevée, bien-aimée.

Dit is mijn vertaling:

Pasen

voor François Cheng

Het gras, hier, is flink platgetrapt ;
iemand zal dus gelopen hebben in de tuin ;
en zo is het gras gebogen
het lijkt dat er zelfs is geslapen, geademd.

Met een dag zal het gras, snel, weer opstaan
Amper zullen ze hebben stilgehouden bij het verdwenen lichaam
of zijn heengaan zal vervagen
zoals ten hemel stijgen in de zomer
de wolken teder na de regen.

Jij beziet de wanorde van de graspollen :
de hemel, vanochtend, en de aarde
zijn voortaan uitgestrekter
dan de staat van het immense en magnifieke vergeten.
Sommigen kennen hem of beter nog beleven hem
van leeftijd tot leeftijd—
wie hem laat glimlachen als de sterren
is niets dan zijn spoor :
gebogen, herrezen, geliefd gras.

Tijdens het vertalen ben ik op een aantal moeilijkheden gestuit.

a été fouleé
Dat begint al in de eerste zin: het gras ‘a été foulée’ betekent letterlijk ‘is platgetrapt geweest’. Ik heb ‘geweest’ niet gebruikt in mijn vertaling omdat het dan lijkt alsof het gras alweer teruggebogen is. Dat is niet logisch wanneer je –zoals in de rest van de strofe – rondkijkend door de tuin stapt.

Ik had het gedicht ook terugkijkend vanuit de toekomst kunnen vertalen. Dat terugkijken komt het duidelijkst naar voren in de laatste regel: ‘gebogen, herrezen, geliefd gras’. Om beter bij deze regel – en bij onze positie tweeduizend jaar na de gebeurtenis – aan te sluiten had ik voor ‘geweest’ kunnen kiezen.

passage
‘Passage’ had ik kunnen vertalen met ‘doortocht’, ‘overtocht’ of ‘doorgang’ maar ik vond in ‘heengaan’ een betekenis die niet alleen het doorleven in zich draagt maar ook het doodgaan. Dat leek me passend voor het mysterie van Pasen.

le ciel d’été
‘De zomerhemel’ is iets anders dan ‘de hemel in de zomer’. Toch heb ik gekozen voor de laatste omdat ik ‘ten zomerhemel stijgen’ door de ongewone samenstelling te veel aandacht vind opeisen. Dat is niet – of in ieder geval minder – het geval met ‘ten hemel stijgen in de zomer’.

des herbes
“L’herbe” betekent ‘het gras’, maar ‘des herbes’? ‘Grassen’ is geen Nederlands en ‘kruiden’ zijn heel andere planten. Om het meervoud recht te doen, heb ik gekozen voor ‘graspollen’.

l’oubli
De moeilijkheid bij “l’oubli” zit hem niet zozeer in de betekenis van het woord maar in zijn geslacht: mannelijk. In het Nederlands wordt dat ‘het vergeten’ (onzijdig), ‘de verwaarlozing’ of ‘de vergetelheid’ (beide vrouwelijk).  In de zin daarna staat twee keer ‘le’. Is dat een verwijzing naar ‘oubli’ of gaat het daar niet om maar om een andere hem (of Hem)? Om beide mogelijkheden open  te houden heb ik het vertaald met ‘de staat van het vergeten’. Ik ben er niet tevreden over maar zie geen betere mogelijkheden. Wellicht jij wel?

d’âge en âge
Deze uitdrukking is me onbekend en ik kon in woordenboeken ook geen goede vertaling vinden. Ik heb het daarom analoog aan ‘de temps en temps’ (van tijd tot tijd) vertaald met ‘van leeftijd tot leeftijd’.

Je reactie op mijn vertaling en de keuzes die ik heb gemaakt zijn uiteraard welkom!